Jako stolarz, stolarz meblowy lub producent mebli wprowadzają Państwo do obrotu gotowe wyroby – ale to, czy muszą Państwo złożyć dla nich własne oświadczenie o należytej staranności, zależy w świetle rozporządzenia UE w sprawie wylesiania (EUDR) od tego, czy Państwa drewno jest już objęte oświadczeniem. Od nowelizacji z grudnia 2025 r. obowiązuje zasada: kto wytwarza wyroby z drewna już objętego oświadczeniem, jest podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw i nie składa własnego oświadczenia. Kto sam importuje drewno albo przetwarza drewno jeszcze nieobjęte oświadczeniem, jest podmiotem wprowadzającym je do obrotu po raz pierwszy i musi dopełnić pełnej należytej staranności.
Państwa rola w łańcuchu dostaw
Decydujące nie jest to, że powstaje u Państwa nowy wyrób, lecz to, czy użyte do niego drewno jest już objęte oświadczeniem o należytej staranności. Stąd trzy typowe przypadki:
- Objęta oświadczeniem tarcica z tartaku lub hurtowni (z numerem referencyjnym): są Państwo podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw – bez własnego oświadczenia; zarządzają Państwo numerami referencyjnymi i przekazują je dalej.
- Drewno importowane przez Państwa samodzielnie (np. drewno tropikalne bezpośrednio z kraju trzeciego): są Państwo podmiotem wprowadzającym je do obrotu po raz pierwszy – pełna należyta staranność ze współrzędnymi geolokalizacyjnymi, oceną ryzyka i własnym oświadczeniem. Drewno tropikalne pochodzi zwykle z krajów o ryzyku standardowym lub wysokim, dlatego wymagane są dodatkowe dowody.
- Zakup bezpośrednio od właściciela lasu, który nie jest jeszcze zarejestrowany: drobni właściciele lasów są objęci obowiązkiem dopiero od połowy 2027 r. albo po prostu jeszcze niczego nie zarejestrowali – wtedy Państwa drewno nie jest objęte oświadczeniem i faktycznie to Państwo stają się podmiotem wprowadzającym je do obrotu po raz pierwszy: zbierają Państwo dane o pochodzeniu i sami składają oświadczenie.
Mniejsze warsztaty niemal zawsze są MŚP i w roli podmiotu na dalszym etapie łańcucha dostaw mają najmniej obowiązków – jako MŚP nie muszą się nawet rejestrować w systemie TRACES. Ulga ta obowiązuje jednak tylko tam, gdzie ktoś inny objął już drewno oświadczeniem.
Dlaczego niemal każdy warsztat potrzebuje systemu: Wszystkie trzy przypadki oznaczają pracę – w roli podmiotu na dalszym etapie łańcucha dostaw muszą Państwo zbierać, sprawdzać i przekazywać numery referencyjne (a bez ważnego numeru żadnej dostawy nie wolno przetworzyć ani sprzedać), w roli pierwszego wprowadzającego do obrotu muszą Państwo zebrać współrzędne geolokalizacyjne, ocenić ryzyko i złożyć oświadczenie. Zwłaszcza przy zakupach od drobnych właścicieli lasów nakład pracy spada często na Państwa, ponieważ dostawca sam niczego nie dostarcza.
Państwa obowiązki
Zawsze – niezależnie od Państwa roli:
- Dokumentować pochodzenie drewna dla każdej partii: dostawcę, gatunek, ilość oraz – przy drewnie objętym oświadczeniem – numer referencyjny oświadczenia dostawcy.
- Zbierać i archiwizować faktury dostawców oraz certyfikaty (FSC, PEFC).
- Przy przekazywaniu dalej (na przykład do handlu meblami): przekazywać numer referencyjny wraz z dokumentem dostawy.
- Przechowywać wszystkie zapisy cyfrowo przez pięć lat.
Dodatkowo, jeżeli są Państwo podmiotem wprowadzającym do obrotu po raz pierwszy (import własny lub drewno jeszcze nieobjęte oświadczeniem):
- Zebrać współrzędne geolokalizacyjne obszaru pozyskania oraz dowody legalności.
- Ocenić ryzyko wylesiania i legalności pozyskania i w razie potrzeby je ograniczyć.
- Złożyć własne oświadczenie o należytej staranności przez unijny system TRACES NT.
Typowy przebieg pracy w warsztacie
- Zamówienie drewna w tartaku lub hurtowni – numer oświadczenia zostaje dostarczony razem z nim.
- Przyjęcie towaru: partia zostaje utworzona w systemie i powiązana z zamówieniem.
- Przerób na meble: system łączy partię drewna z zestawieniem materiałowym.
- Przy drewnie objętym oświadczeniem numer referencyjny zostaje wczytany i sprawdzony; przy drewnie importowanym samodzielnie lub jeszcze nieobjętym oświadczeniem powstaje własne oświadczenie o należytej staranności i zostaje złożone przez TRACES NT.
- Dokument dla klienta zawiera numer oświadczenia dla kolejnego ogniwa łańcucha.
Wskazówka praktyczna: Prosimy już dziś zacząć zbierać numery referencyjne oświadczeń swoich dostawców drewna – nawet jeżeli Państwa termin zaczyna obowiązywać dopiero w 2027 r. Dzięki temu unikną Państwo sytuacji, w której dostawa leży w warsztacie bez żadnego dowodu. Jak wypełnić oświadczenie, pokazujemy w artykule Wypełnianie oświadczenia o należytej staranności – krok po kroku.
Co musi potrafić oprogramowanie
- Kartoteka materiałowa z gatunkiem, partią i dostawcą
- Rejestrowanie, sprawdzanie i przekazywanie numerów referencyjnych klientom
- Powiązanie zestawienia materiałowego z zamówieniem
- Zarządzanie certyfikatami (FSC, PEFC)
- Sprawdzanie geolokalizacji i ryzyka przy drewnie importowanym samodzielnie lub jeszcze nieobjętym oświadczeniem
- Własne oświadczenie o należytej staranności z integracją TRACES NT, jeżeli są Państwo pierwszym wprowadzającym do obrotu
- Akta dla właściwego organu na jedno kliknięcie i pięcioletnie archiwum wszystkich zapisów
Terminy dla stolarzy i stolarzy meblowych
| Wielkość przedsiębiorstwa | Obowiązek od |
|---|---|
| Większe przedsiębiorstwa | 30 grudnia 2026 r. |
| Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) | 30 grudnia 2026 r.* |
* Ważne dla branży drzewnej: Zgodnie z art. 38 ust. 3 przedłużony termin 30 czerwca 2027 r. – wyłącznie dla osób fizycznych oraz mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, które miały taki status 31 grudnia 2024 r. – dotyczy tylko produktów, które nie były jeszcze objęte starym rozporządzeniem w sprawie drewna (EUTR). Drewno okrągłe, tarcica, płyty i meble były objęte EUTR – dla nich obowiązuje 30 grudnia 2026 r. niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa.
Nawet jeżeli większość zakładów stolarskich i meblowych to MŚP: dla drewna i mebli obowiązuje 30 grudnia 2026 r., ponieważ produkty te były już objęte starym rozporządzeniem w sprawie drewna (EUTR). Prosimy wykorzystać ten czas na staranne zarejestrowanie dostawców i certyfikatów. Uproszczenia przyjęte niedawno przez UE wyjaśniamy w artykule Uproszczenia EUDR przyjęte przez UE.
Składanie przez upoważnionego przedstawiciela
Nie muszą Państwo składać oświadczenia osobiście. Zgodnie z art. 6 osoby fizyczne i mikroprzedsiębiorstwa mogą wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela, który złoży je w ich imieniu – zazwyczaj jest to kolejny nabywca, na przykład tartak lub podmiot handlowy, z którym już Państwo współpracują.
Dla przedstawiciela nakład pracy pozostaje umiarkowany: może on składać oświadczenia za wielu mocodawców z jednego konta. Odpowiedzialność za prawidłowość informacji pozostaje po Państwa stronie; delegowana jest wyłącznie obsługa techniczna.
Najczęstsze pytania
Czy stolarz musi składać własne oświadczenie o należytej staranności?
Zależy to od tego, skąd pochodzi drewno. Jeżeli przetwarzają Państwo tarcicę, którą dostawca wprowadził już do obrotu wraz z oświadczeniem o należytej staranności, to od nowelizacji z 2025 r. są Państwo podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw i przekazują wyłącznie numery referencyjne, bez własnego oświadczenia. Jeżeli sami importują Państwo drewno (na przykład drewno tropikalne) albo kupują drewno jeszcze nieobjęte oświadczeniem, są Państwo podmiotem wprowadzającym je do obrotu po raz pierwszy i muszą złożyć własne oświadczenie przez TRACES NT.
Czy certyfikat FSC lub PEFC wystarczy stolarzowi?
Nie. FSC i PEFC nie zastępują należytej staranności, ale obniżają ryzyko i ułatwiają ocenę. Nadal muszą Państwo dokumentować pochodzenie oraz numer referencyjny oświadczenia dla swoich dostaw drewna. Więcej w artykule Certyfikaty: FSC, PEFC i FLEGT.
Co się dzieje, gdy dostawca nie przekazuje danych?
Wtedy brakuje Państwu obowiązkowego zapisu i gotowego wyrobu nie wolno bez przeszkód wprowadzić do obrotu. Prosimy odpowiednio wcześnie porozmawiać z dostawcą – więcej w artykule Co zrobić, gdy dostawca nie współpracuje?